🔥 Trending Cyril Ramaphosa ni nani na kwa nini Ghana iliahirisha mkutano naye?

Cyril Ramaphosa ni nani?

Cyril Ramaphosa ni mwanasiasa na mfanyabiashara mashuhuri wa Afrika Kusini ambaye ameshikilia nyadhifa mbalimbali muhimu katika historia ya nchi hiyo. Kwa sasa, yeye ndiye Rais wa tano wa Afrika Kusini, akichukua wadhifa huo mwezi Februari 2018. Safari yake ya kisiasa na kibiashara inatoa taswira pana ya mabadiliko ya Afrika Kusini, kuanzia mapambano dhidi ya ubaguzi wa rangi hadi kipindi cha demokrasia.

Wasifu wa Awali na Harakati za Kupinga Ubaguzi wa Rangi

Matamela Cyril Ramaphosa alizaliwa Novemba 17, 1952, huko Soweto, Johannesburg. Alikulia katika familia duni wakati wa utawala wa ubaguzi wa rangi, ambapo watu weusi walinyimwa haki za kimsingi na fursa. Ramaphosa alijihusisha na siasa tangu akiwa kijana, akipinga mfumo wa ubaguzi wa rangi.

• Elimu na Uanaharakati wa Wanafunzi: Alisomea sheria katika Chuo Kikuu cha Kaskazini (sasa Chuo Kikuu cha Limpopo) na baadaye Chuo Kikuu cha Afrika Kusini (UNISA). Wakati wa masomo yake, alikuwa kiongozi muhimu wa wanafunzi, akishikilia nyadhifa mbalimbali katika Shirika la Wanafunzi wa Afrika Kusini (SASO) na Baraza la Wanafunzi la Watu Weusi (BPC). Uanaharakati wake ulimfanya akamatwe na kushikiliwa mara mbili, mwaka 1974 na 1976, kwa tuhuma za kupanga harakati za kupinga serikali ya ubaguzi wa rangi.
• Kiongozi wa Vyama vya Wafanyakazi: Baada ya kuachiliwa kutoka jela, Ramaphosa aligeukia uanaharakati wa vyama vya wafanyakazi. Mnamo 1982, alianzisha Muungano wa Kitaifa wa Wachimbaji Madini (NUM), ambao ulikua chama kikubwa na chenye ushawishi mkubwa nchini. Kama Katibu Mkuu wa NUM, aliongoza migomo mingi mikubwa, ikiwemo mgomo mkubwa wa wachimbaji madini wa 1987, uliohusisha zaidi ya wafanyakazi 300,000. Uongozi wake katika NUM ulimpa uzoefu muhimu katika mazungumzo na uwezo wa kuhamasisha watu.

Jukumu Katika Mazungumzo ya Demokrasia

Cyril Ramaphosa alichukua jukumu muhimu katika mazungumzo yaliyoongoza kwenye mwisho wa ubaguzi wa rangi na kuanzishwa kwa demokrasia nchini Afrika Kusini.

• Mjumbe wa ANC: Baada ya kutolewa kwa Nelson Mandela kutoka jela mwaka 1990, Ramaphosa alichaguliwa kuwa Katibu Mkuu wa Kamati ya Kitaifa ya Utekelezaji ya African National Congress (ANC). Alikuwa mmoja wa wapatanishi wakuu wa ANC katika mazungumzo na serikali ya ubaguzi wa rangi, akichangia pakubwa katika kuandaa Katiba mpya ya Afrika Kusini na kuhakikisha mpito wa amani kuelekea demokrasia.
• Mwenyekiti wa Bunge la Katiba: Mnamo 1994, baada ya uchaguzi wa kwanza wa kidemokrasia, Ramaphosa alichaguliwa kuwa Mwenyekiti wa Bunge la Katiba, lililokuwa na jukumu la kuandaa na kupitisha Katiba ya mwisho ya Afrika Kusini. Jukumu hili lilionyesha uwezo wake wa kuunganisha pande mbalimbali na kufikia makubaliano.

Maisha ya Biashara

Baada ya kushindwa katika kinyang'anyiro cha umakamu wa rais dhidi ya Thabo Mbeki mwaka 1996, Ramaphosa aliondoka katika siasa za mbele na kujiingiza kwenye ulimwengu wa biashara.

• Mjasiriamali na Mwekezaji: Alijenga himaya kubwa ya biashara, akishika nyadhifa za uongozi katika makampuni mengi makubwa ya Afrika Kusini, ikiwemo MTN, Shanduka Group, na Lonmin. Alijulikana kwa uwezo wake wa kujenga madaraja kati ya biashara na siasa, na alitetea uwezeshaji wa kiuchumi wa watu weusi (Black Economic Empowerment - BEE). Utajiri wake ulikadiriwa kuwa mamilioni ya dola.
• Utata wa Marikana: Hata hivyo, kipindi chake cha biashara kiliathiriwa na utata, hasa kuhusiana na mauaji ya Marikana ya 2012, ambapo polisi waliwaua wachimbaji madini 34 waliokuwa wakigoma katika mgodi wa Lonmin. Ramaphosa, ambaye alikuwa mkurugenzi wa Lonmin wakati huo, alikosolewa kwa barua pepe zake zilizohimiza "hatua za pamoja" dhidi ya wachimbaji, ambazo wengine walizitafsiri kama kuchochea vurugu.

Kurudi Kwenye Siasa na Urais

Ramaphosa alirejea kwenye siasa za mbele mwaka 2012, akichaguliwa kuwa Naibu Rais wa ANC.

• Naibu Rais: Alihudumu kama Naibu Rais wa Afrika Kusini chini ya Rais Jacob Zuma kuanzia 2014 hadi 2018. Katika nafasi hii, alijitahidi kupambana na rushwa na kurejesha imani ya umma katika serikali, huku kukiwa na malalamiko mengi dhidi ya utawala wa Zuma.
• Rais wa Afrika Kusini: Mnamo Desemba 2017, alichaguliwa kuwa Rais wa ANC, akimshinda Nkosazana Dlamini-Zuma. Baada ya kujiuzulu kwa Jacob Zuma mwezi Februari 2018, Ramaphosa alichaguliwa rasmi na Bunge kuwa Rais wa Afrika Kusini. Alishinda uchaguzi mkuu wa 2019 na kuendelea na muhula wake wa kwanza kamili.

Kwa Nini Yuko Kwenye Habari Sasa?

Cyril Ramaphosa mara kwa mara huwa kwenye habari kutokana na majukumu yake kama Rais wa Afrika Kusini na changamoto anazokabiliana nazo. Baadhi ya sababu kuu ni:

• Mapambano Dhidi ya Rushwa: Tangu alipoingia madarakani, ameahidi kupambana na rushwa iliyoenea nchini, hasa ile iliyojulikana kama "state capture" wakati wa utawala wa mtangulizi wake. Ingawa amepiga hatua, bado kuna shinikizo kubwa kwake kuonyesha matokeo thabiti zaidi.
• Hali ya Uchumi: Afrika Kusini inakabiliwa na changamoto kubwa za kiuchumi, ikiwemo ukosefu wa ajira uliokithiri, ukuaji wa uchumi mdogo, na usawa mkubwa wa kipato. Ramaphosa anajitahidi kuvutia uwekezaji na kurekebisha uchumi.
• Mgogoro wa Umeme (Eskom): Nchi inakabiliwa na uhaba mkubwa wa umeme unaosababisha kukatika kwa umeme mara kwa mara ("load shedding"). Hili ni tatizo kubwa linaloathiri maisha ya kila siku na uchumi, na serikali yake inashinikizwa kutafuta suluhisho la kudumu.
• Siasa za Ndani za ANC: Kama kiongozi wa ANC, Ramaphosa anakabiliwa na changamoto za ndani ya chama, ikiwemo migawanyiko na upinzani kutoka kwa baadhi ya wanachama.
• Uchaguzi Mkuu Ujao: Afrika Kusini inatarajiwa kufanya uchaguzi mkuu mwaka 2024. Ramaphosa na ANC watakabiliwa na mtihani mkubwa, huku kukiwa na hisia za kutoridhika miongoni mwa wapiga kura na kuongezeka kwa ushindani kutoka vyama vya upinzani.

Kwa ujumla, Cyril Ramaphosa ni kiongozi mwenye uzoefu mkubwa aliyepitia hatua mbalimbali za maisha ya Afrika Kusini, kuanzia mwanaharakati wa kupinga ubaguzi wa rangi, kiongozi wa vyama vya wafanyakazi, mfanyabiashara tajiri, na sasa Rais anayekabiliwa na changamoto nyingi za kuijenga nchi yake.