🔥 Trending Mpox Case sa Mandaluyong: Ano ang Dapat Mong Malaman?

Ang mpox (dating kilala bilang monkeypox) ay isang bihirang viral na sakit na sanhi ng impeksyon ng mpox virus. Ito ay kabilang sa genus ng Orthopoxvirus, na kinabibilangan din ng variola virus (na nagdudulot ng smallpox). Bagama't ito ay may mga sintomas na katulad ng smallpox, ang mpox ay karaniwang mas banayad at bihirang nakamamatay.

Ang sakit na ito ay unang natuklasan noong 1958 sa mga kolonya ng unggoy na ginagamit sa pananaliksik, kaya ito tinawag na "monkeypox." Ang unang kaso sa tao ay naitala noong 1970 sa Democratic Republic of Congo. Sa mga nakaraang taon, nakita ang mga paglaganap nito sa iba't ibang bahagi ng mundo, lalo na noong 2022 kung saan kumalat ito sa maraming bansa na hindi karaniwang apektado.

Paano Kumakalat ang Mpox?

Ang mpox ay kumakalat sa pamamagitan ng direktang kontak sa mga taong may impeksyon, hayop, o kontaminadong materyales. Narito ang mga pangunahing paraan ng pagkalat:

1. Direktang Kontak sa Tao

Ito ang pinakakaraniwang paraan ng pagkalat sa kasalukuyang paglaganap. Ang virus ay maaaring kumalat sa pamamagitan ng:

• Direktang kontak sa mga pantal, sugat, o likido mula sa katawan ng isang taong may mpox. Ito ay maaaring mangyari sa panahon ng pakikipagtalik, paghalik, pagyakap, o iba pang malapit na pisikal na kontak. Ang mga sugat na dulot ng mpox ay lubhang nakakahawa.
• Paghipo sa mga kontaminadong bagay. Maaaring kumalat ang virus sa pamamagitan ng paghipo sa mga damit, kumot, tuwalya, o iba pang kagamitan na ginamit ng isang taong may mpox at nadikit sa kanilang mga sugat o likido sa katawan.
• **Matagalang face-to-face na kontak.** Ang pagkalat sa pamamagitan ng malalaking respiratory droplets ay nangangailangan ng matagalang malapit na kontak. Hindi ito kumakalat nang madali sa pamamagitan ng airborne na paraan tulad ng trangkaso o COVID-19 sa ordinaryong pakikipag-ugnayan.

2. Kontak sa Hayop

Sa mga rehiyon kung saan endemiko ang mpox (karaniwan sa Central at West Africa), ang virus ay maaaring kumalat sa tao mula sa mga nahawaang hayop sa pamamagitan ng:

• Kagat o gasgas mula sa nahawaang hayop.
• Direktang kontak sa dugo, likido sa katawan, o sugat ng nahawaang hayop.
• Pagkain ng karne ng hayop na hindi naluto nang maayos.

Ang mga hayop na maaaring magdala ng mpox virus ay kinabibilangan ng iba't ibang uri ng rodents (tulad ng squirrels, daga, at dormice) at mga primat (tulad ng unggoy).

3. Pagkalat mula sa Ina Patungo sa Sanggol

Ang isang buntis na may mpox ay maaaring magpasa ng virus sa kanyang sanggol sa pamamagitan ng inunan (placenta) o sa panahon ng panganganak.

Mga Salik na Nagpapataas ng Panganib

• Malapit na Pisikal na Kontak: Ang sinumang may malapit at matagalang pisikal na kontak sa isang taong may mpox ay nasa panganib.
• Maraming Kasosyo sa Pakikipagtalik: Sa kasalukuyang paglaganap, ang pakikipagtalik sa maraming kasosyo ay naiugnay sa pagkalat ng virus, lalo na sa mga lalaking nakikipagtalik sa kapwa lalaki (MSM), bagama't hindi ito limitado sa grupong ito.
• Paglalakbay sa mga Endemic na Lugar: Ang mga naglalakbay sa mga rehiyon kung saan karaniwan ang mpox ay may mas mataas na panganib kung makikipag-ugnayan sila sa mga nahawaang hayop o tao.

Pag-iwas sa Pagkalat

Upang maiwasan ang pagkalat ng mpox, mahalaga ang mga sumusunod:

• Iwasan ang malapit na kontak sa mga taong may sintomas ng mpox.
• Regular na paghuhugas ng kamay gamit ang sabon at tubig o alcohol-based hand sanitizer.
• Iwasan ang paghipo sa mga nahawaang hayop (lalo na sa mga rehiyon kung saan endemic ang sakit).
• Lutuin nang maayos ang lahat ng karne bago kainin.
• Gumamit ng personal protective equipment (PPE) kung nag-aalaga ng pasyenteng may mpox.
• Pag-iwas sa pagbabahagi ng personal na gamit tulad ng tuwalya, kumot, at damit.

Kung nagdududa ka na ikaw ay nalantad sa mpox o nakakaranas ng mga sintomas, kumunsulta agad sa isang propesyonal sa kalusugan.