🔥 Trending Serikali Yapendekeza Kuunganisha Vyuo 32 vya Mafunzo ya Walimu

Mabadiliko makubwa yanapendekezwa kwa vyuo vya mafunzo ya walimu (TTCs) nchini Kenya, yakilenga kuboresha uandaaji wa walimu na kuendana na mtaala mpya unaozingatia umahiri (CBC). Mabadiliko haya yanashughulikia masuala kama vile vigezo vya kujiunga, miundo ya programu, na usimamizi wa walimu.

Mapendekezo Makuu ya Mabadiliko

1. Uanzishwaji wa Chuo Kikuu cha Walimu Kenya na Ujumuishaji wa Diploma ¹

Muswada mpya unapendekeza kuanzishwa kwa Chuo Kikuu cha Walimu Kenya (Kenya Teachers Training College) ¹. Lengo kuu la muswada huu ni kuunganisha diploma za walimu wa shule za chekechea na shule za msingi kuwa programu moja ¹. Hatua hii inatarajiwa kurahisisha mfumo wa mafunzo na kuhakikisha walimu wanapata mafunzo kamili yanayowatayarisha kufundisha katika ngazi mbalimbali za elimu ya awali na msingi.

2. Vigezo Vipya vya Kujiunga na Mafunzo ya Ualimu ²

Waombaji wanaotaka kujiunga na programu za mafunzo ya ualimu watakabiliwa na mahitaji mapya ya kitaaluma ². Mabadiliko haya yanalenga kuimarisha maandalizi ya walimu, kudhibiti taasisi za mafunzo, na kuboresha ubora wa walimu ². Hii inamaanisha kuwa viwango vya chini vya alama za kuingia vinaweza kuongezeka au kutakuwa na vigezo vingine vya ziada vinavyohitajika.

3. Mfumo Mpya wa Uwekaji na Ufadhili wa Wanafunzi ³

Muswada wa Uwekaji na Ufadhili wa Elimu ya Juu, 2026 (Tertiary Education Placement and Funding Bill, 2026), unalenga kufanya marekebisho makubwa katika mfumo unaotumika kuwaweka na kuwafadhili wanafunzi katika vyuo vikuu, vyuo, na taasisi za elimu ya ufundi na ufundi stadi ³. Hii inaweza kuathiri jinsi wanafunzi wa ualimu wanavyochaguliwa na jinsi mafunzo yao yanavyofadhiliwa.

4. Marekebisho ya Muundo wa Madaraja ya Walimu na Maendeleo ya Kazi ⁴⁵⁶

Tume ya Huduma za Walimu (TSC) imependekeza Mwongozo mpya wa Maendeleo ya Kazi (CPG) ili kurekebisha muundo wa madaraja ya walimu katika shule za msingi, sekondari, TTCs, na KISE (Kenya Institute of Special Education) ⁶. Marekebisho haya yanalenga kuunganisha TTCs, Maafisa wa Usaidizi wa Mtaala, na taasisi maalum kama vile KISE chini ya muundo mmoja wa maendeleo ⁴.

Chini ya mfumo huu mpya, wakufunzi katika Vyuo vya Mafunzo ya Walimu wataanza na Daraja C2, wakijulikana kama Wakufunzi 7 (TT7) ⁵. Wahadhiri wa KISE wataingia kazini kama Wakufunzi wa Mahitaji Maalum 7 (SNT7) ⁵. Mfumo huu unakusudiwa kutambua tofauti za kitaaluma na kuunda njia wazi za maendeleo ya kazi kwa walimu ⁵.

5. Kukabiliana na Mahitaji ya Mtaala Mpya (CBC) ⁷¹⁰

Mabadiliko kutoka mfumo wa 8-4-4 kwenda CBC, pamoja na Shule za Sekondari za Vijana (JSS), Shule za Juu, na mzunguko mpya wa shule ya msingi, yameleta mahitaji makubwa ya walimu wapya waliofunzwa na wenye uwezo wa CBC ⁷. Ili kukabiliana na hili, TSC imependekeza sheria mpya za usajili na ugawaji wa walimu ¹⁰.

Habari njema kwa walimu wapya ni kwamba TSC imependekeza walimu wa shule za msingi wenye Diploma ya Elimu, alama ya wastani ya C (Plain) katika Cheti cha Elimu ya Sekondari Kenya (KCSE), na angalau C+ katika somo moja la kufundisha, watastahiki kusajiliwa na kupelekwa kufundisha katika Shule za Vijana ¹⁰. Hatua hii inatarajiwa kupunguza uhaba wa walimu katika JSS ¹⁰.

Malengo ya Mabadiliko

Mabadiliko haya yote yanalenga malengo makuu yafuatayo:

• Kuboresha Ubora wa Elimu: Kwa kuhakikisha walimu wanapata mafunzo bora na yanayolingana na mahitaji ya mtaala mpya ².
• Kukabiliana na Mahitaji ya CBC: Kutoa walimu wa kutosha waliofunzwa kulingana na mfumo mpya wa elimu ⁷.
• Kurahisisha Mfumo wa Mafunzo: Kuunganisha programu na kuweka mfumo mmoja wa usimamizi wa walimu ¹⁴.
• Kuimarisha Maendeleo ya Kazi ya Walimu: Kutoa njia wazi za maendeleo na kutambua uzoefu na sifa za walimu ⁵.

Mabadiliko haya yanasisitiza umuhimu wa walimu waliofunzwa vizuri katika kufanikisha malengo ya elimu nchini Kenya. Serikali pia inapeana kipaumbele upandishaji vyeo vya walimu na ugawaji wa fedha za ruzuku ili kuboresha sekta ya elimu ⁸. Walimu wa shule za sekondari tayari wamepewa mafunzo upya mara mbili, mwezi Agosti na kuanzia Desemba 1 hadi 19, 2025, wakifunika maeneo yote 55 ya masomo na kufikia zaidi ya walimu 30,000 kutoka taasisi 9,626 ⁹.