🔥 Gündem Uchambuzi wa Muswada wa Kenya wa Kupima Intaneti wa 2025

Muswada wa Kenya wa Sheria ya Habari na Mawasiliano (Marekebisho), 2025, ambao bado haujapitishwa kuwa sheria, unapendekeza mabadiliko makubwa katika jinsi huduma za intaneti zinavyotozwa nchini Kenya ¹⁵. Badala ya vifurushi vya bei zisizobadilika, muswada huu unataka watoa huduma za intaneti (ISPs) kuwatoza wateja kulingana na kiasi cha data wanachotumia ¹. Hii inajulikana kama mfumo wa malipo ya matumizi (metered billing).

Athari kwa Watumiaji

Muswada huu unaweza kuwa na athari mbalimbali kwa watumiaji wa intaneti nchini Kenya:

• Malipo Kulingana na Matumizi: Badala ya kulipia kifurushi cha kila mwezi kisichobadilika, watumiaji watalipa kulingana na kiasi halisi cha data wanachotumia ¹. Hii inaweza kuwanufaisha watumiaji wanaotumia intaneti kidogo, kwani watalipa kidogo. Hata hivyo, wale wanaotumia intaneti sana wanaweza kukabiliwa na gharama kubwa zaidi ¹.
• Namba za Mita za Intaneti: Kila mteja wa intaneti atapewa namba ya mita ya kipekee ⁴⁵. Namba hii itatumika kufuatilia matumizi ya data ya kila mtu, kutoa ankara kulingana na matumizi, na kuruhusu wateja kuthibitisha ankara zao ⁵.
• Kufuatilia Matumizi ya Data: Watoa huduma watahitajika kufuatilia matumizi ya intaneti ya kila mteja kwa undani ⁴⁷. Hii inaleta wasiwasi kuhusu faragha ya data, kwani rekodi za kina za matumizi ya mtandaoni zitahifadhiwa ⁴⁷. Amnesty Kenya imeelezea wasiwasi wake kwamba mfumo huu unaweza kukiuka faragha ⁴.
• Uwezekano wa Gharama Kuongezeka: Watoa huduma wameonya kuwa muswada huu unaweza kuongeza gharama za intaneti na kuathiri vifurushi visivyo na kikomo ⁶. Hii inaweza kusababisha watumiaji kulipa zaidi kwa huduma wanazopokea.
• Ulinzi Dhidi ya Malipo ya Ziada: Waandishi wa muswada wanadai kuwa utawalinda Wakenya dhidi ya kutozwa zaidi kwa intaneti ⁴. Lengo ni kuhakikisha uwazi na uwajibikaji katika bili za intaneti.

Athari kwa Watoa Huduma za Intaneti (ISPs)

Muswada huu pia utawaathiri pakubwa watoa huduma za intaneti:

• Mabadiliko ya Miundombinu ya Bili: ISPs watalazimika kubadilisha mifumo yao ya bili kutoka vifurushi visivyobadilika kwenda kwenye mfumo wa malipo ya matumizi ¹. Hii itahitaji uwekezaji katika teknolojia mpya na mifumo ya usimamizi wa data.
• Ufuatiliaji wa Kina wa Matumizi: Watoa huduma watahitajika kufuatilia na kurekodi matumizi ya intaneti ya kila mteja kwa undani ⁴⁷. Hii inamaanisha kuweka mifumo ya kisasa ya ufuatiliaji na kuhifadhi data nyingi.
• Usimamizi wa Udhibiti: Muswada unapendekeza kufafanua upya "mwendeshaji wa mawasiliano ya simu" kujumuisha ISPs, na hivyo kuwaweka chini ya usimamizi wa moja kwa moja wa Mamlaka ya Mawasiliano ya Kenya (CA) ⁸. Hii itamaanisha kuongezeka kwa mahitaji ya kufuata kanuni na udhibiti.
• Kupanda kwa Gharama za Uendeshaji: Watoa huduma wameeleza wasiwasi kwamba muswada huu unaweza kuongeza gharama zao za uendeshaji, ambazo zinaweza hatimaye kuhamishiwa kwa wateja ⁶.
• Kuzingatia Sheria Mpya za Ulinzi wa Mtumiaji: Tarehe 1 Julai 2026, Kanuni za Habari na Mawasiliano (Ulinzi wa Mtumiaji), 2026 zilianza kutumika ²³. Kanuni hizi mpya zinabadilisha jinsi makampuni ya mawasiliano, ISPs, na watoa leseni wengine wa ICT wanavyoshughulika na wateja wao ². Kwa mfano, sasa ISPs watalazimika kuwalipa wateja wanapokosa huduma ya intaneti ²³. Ingawa hii si sehemu ya muswada wa bili ya mita, inaonyesha mazingira ya udhibiti yanayobadilika.

Kwa muhtasari, muswada huu unaweza kuleta uwazi zaidi katika bili za intaneti, lakini pia unaleta changamoto kuhusu faragha ya data na uwezekano wa kuongezeka kwa gharama kwa watumiaji na watoa huduma. Bado haujawa sheria, na Bunge linaendelea kupima marekebisho yanayowezekana ⁵⁶.