🔥 Trending Uchunguzi wa 502: HMRC na Ufichuzi wa Kodi za Sarafu Fiche

Hivi karibuni, mamlaka ya kodi ya Uingereza, HM Revenue & Customs (HMRC), imechukua hatua kali dhidi ya wawekezaji wa sarafu fiche ambao hawajalipa kodi zao. Takwimu za hivi karibuni zinaonyesha kuwa wawekezaji 502 wa sarafu fiche wamefikia makubaliano na HMRC kuhusu kodi ambazo hazijalipwa ¹³⁷⁹.

Muhtasari wa Hali

HMRC imefanikiwa kurejesha zaidi ya pauni milioni 8.3 kutoka kwa makubaliano haya na wawekezaji wa sarafu fiche katika kipindi cha miaka miwili iliyopita ³⁹. Hii inafuatia kampeni iliyolengwa ya kukabiliana na ukwepaji wa kodi za sarafu fiche ⁶⁷. Wastani wa makubaliano ya kodi yameongezeka kwa 70%, ikionyesha kuongezeka kwa shinikizo kutoka kwa HMRC ³.

Mwaka wa kodi wa 2024/25, wawekezaji 280 walifikia makubaliano yenye thamani ya pauni milioni 3.54, na wawekezaji 222 walifikia makubaliano mwaka 2025/26 ⁹. Hii inaashiria ongezeko kubwa la juhudi za HMRC za kuhakikisha utiifu wa kodi katika soko la sarafu fiche.

Sababu za Kuongezeka kwa Ufuatiliaji

Kuongezeka kwa ufuatiliaji wa HMRC kunatokana na mambo kadhaa:

• Ujuzi Bora wa HMRC: HMRC imeongeza uwezo wake wa kutambua miamala ya sarafu fiche. Wamekuwa wakifanya kazi na nchi zingine na kuboresha teknolojia yao ya kugundua data ³⁶.
• Sheria Mpya za OECD: Shirika la Ushirikiano wa Kiuchumi na Maendeleo (OECD) limeweka sheria mpya za kuripoti taarifa za mali za kidijitali (CARF - Crypto-Asset Reporting Framework), ambazo zimeanza kutumika ³⁹. Hii inamaanisha kuwa nchi zinashiriki habari za wawekezaji wa sarafu fiche kimataifa, na kufanya iwe vigumu kuficha mali.
• Wito wa Ushahidi: HMRC ilichapisha wito wa ushahidi kuanzia Julai 5, 2022, hadi Agosti 31, 2022, ikitafuta maoni kuhusu kodi za mikopo ya sarafu fiche na mabwawa ya ukwasi (liquidity pools) ¹⁰. Hii inaonyesha azma yao ya kuelewa na kudhibiti kikamilifu sekta hii.

Aina za Kodi za Sarafu Fiche Nchini Uingereza

HMRC inachukulia sarafu fiche kama mali (property) kwa madhumuni ya kodi, na inategemea jinsi unavyotumia sarafu fiche zako ⁴⁵⁸. Aina kuu za kodi zinazotumika ni:

• Kodi ya Faida ya Mitaji (Capital Gains Tax - CGT):
• Hii ndiyo kodi inayotumika zaidi kwa wawekezaji wa sarafu fiche ²⁴⁵.
• Unatozwa CGT unapo "tupa" (dispose) sarafu fiche zako. Kutupa kunaweza kumaanisha kuuza, kubadilisha sarafu moja na nyingine, kutumia sarafu fiche kununua bidhaa au huduma, au kutoa sarafu fiche kama zawadi isipokuwa kwa mwenzi wako ⁴⁸.
• Viwango vya CGT kwa 2025/2026 ni 18% na 24%, kulingana na kiwango chako cha mapato ².
• Kuna msamaha wa kila mwaka wa CGT, ambao kwa mwaka wa kodi wa 2026/27 ni pauni 3,000 ⁸. Hii inamaanisha kuwa faida yoyote chini ya kiasi hiki haitozwi kodi.

• Kodi ya Mapato (Income Tax):
• Hii inatumika kwa mapato yanayopatikana kutokana na shughuli kama vile uchimbaji wa sarafu (mining), staking rewards, au mapato kutoka kwa DeFi (Decentralised Finance) lending ²⁴⁸.
• Ikiwa shughuli zako za sarafu fiche zinachukuliwa kama biashara, basi mapato yatawekewa kodi ya mapato ⁴.
• Viwango vya kodi ya mapato hutegemea kiwango chako cha mapato ya jumla ².

Umuhimu wa Kuripoti

Kwa kuwa dirisha la kufichua kwa hiari linafungwa kutokana na sheria mpya za kuripoti za CARF ³, ni muhimu sana kwa wawekezaji wa sarafu fiche nchini Uingereza kuelewa na kuzingatia sheria za kodi za HMRC. Kushindwa kuripoti kodi za sarafu fiche kunaweza kusababisha faini kubwa na adhabu nyingine ⁴.

HMRC inaendelea kuimarisha juhudi zake za kuhakikisha utiifu wa kodi katika sekta ya sarafu fiche, na wawekezaji wanashauriwa kutafuta ushauri wa kitaalamu wa kodi ikiwa hawana uhakika kuhusu majukumu yao ⁴.